ಅಡಿಪಾಯದ ಪದಗಳು
ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ಭರತ ಮುನಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥ (ಕಾಲ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 200 – ಕ್ರಿ.ಶ. 200). ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಬೇರು.
ರಸ
ಅಕ್ಷರಶಃ "ರಸ" ಅಥವಾ "ಸಾರ" — ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದು ನೋಡುಗನಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಸೌಂದರ್ಯಾನುಭವದ ಭಾವ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶೃಂಗಾರ (ಪ್ರೇಮ)ದಿಂದ ಶಾಂತ (ಶಾಂತಿ)ದವರೆಗೆ ಎಂಟು (ಆನಂತರ ಒಂಬತ್ತು) ರಸಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಾಣದ ಹೆಸರೂ ಇದರಿಂದಲೇ. ಪೂರ್ಣ ನವರಸ ಪುಟ ಓದಿ →
ಭಾವ
ಕಲಾವಿದ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಅನುಭಾವ; ಕಲಾವಿದನಲ್ಲಿನ ಭಾವವೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ರಸವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಭಿನಯ
ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಲೆ — ಮುಖ, ಕಣ್ಣು, ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಭಾವವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು. ಭರತನಾಟ್ಯ, ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕೂಡಿಯಾಟ್ಟಂನಂತಹ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಹೃದಯ.
ಮುದ್ರಾ / ಹಸ್ತ
ನಿಗದಿತ ಅರ್ಥಗಳಿರುವ ಸಂಹಿತಾಬದ್ಧ ಕೈ ಮುದ್ರೆಗಳು — ಜಿಂಕೆ, ಕಮಲ, ರಾಜ, ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸರಣಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಇವು ನರ್ತಕರಿಗೆ ಇಡೀ ಕಥೆಗಳನ್ನೇ "ಮಾತನಾಡಲು" ಅನುವು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ನೃತ್ತ · ನೃತ್ಯ · ನಾಟ್ಯ
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತ್ರಿವಳಿ: ನೃತ್ತ ಶುದ್ಧ, ಅಮೂರ್ತ ನರ್ತನ (ಲಯ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ); ನೃತ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಭಾವಪೂರ್ಣ ನರ್ತನ; ನಾಟ್ಯ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕಥೆಯಿರುವ ಪೂರ್ಣ ನಾಟಕ.
ಗುರು–ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆ
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ಗುರುವಿನಿಂದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಸಾಗುವ ಪರಂಪರೆ — ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಅಥವಾ ನಿಕಟ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕಲಿಯುವುದು.
ಘರಾಣಾ
ಅಕ್ಷರಶಃ "ಮನೆತನ" — ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಥಕ್ನಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಯ ಪರಂಪರೆ ಅಥವಾ ಶಾಲೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಸಂಗ್ರಹ, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದು, ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ಗುರುಶಿಷ್ಯ ಸಾಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಕಥಕ್ನಲ್ಲಿ ಲಖನೌ, ಜೈಪುರ ಮತ್ತು ಬನಾರಸ್ ಘರಾಣೆಗಳು; ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಕಿರಾನಾ, ಪಟಿಯಾಲಾ ಮತ್ತು ಜೈಪುರ-ಅತ್ರೌಲಿ.
ಲಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಂಡವ
ನೃತ್ಯ ಚೈತನ್ಯದ ಎರಡು ಧ್ರುವಗಳು: ಲಾಸ್ಯ, ಲಾಲಿತ್ಯಮಯ, ಗೀತಾತ್ಮಕ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಸಹಜ ಶೈಲಿ (ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂನ ಕೇಂದ್ರ); ತಾಂಡವ, ಶಿವನ ವಿಶ್ವನರ್ತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಓಜಸ್ವಿ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಶೈಲಿ.
ನೃತ್ಯನಾಟಕ
ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯ ಸೇರಿ ಪೂರ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ರಂಗಕ್ಕೆ ತರುವ ಪ್ರಕಾರ — ಕಥಕಳಿ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕೂಚಿಪುಡಿಯ ಹಳೆಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಸತ್ರಿಯಾದ ಅಂಕೀಯಾ ನಾಟ್.
ನೃತ್ಯದ ಪದಗಳು
ಅಡವು
ಭರತನಾಟ್ಯದ ಮೂಲಭೂತ ತಾಳಬದ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆ-ಭಂಗಿ ಘಟಕಗಳು — ದೀರ್ಘ ಸರಣಿಗಳಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುವ "ವರ್ಣಮಾಲೆ".
ಅರೈಮಂಡಿ
ಭರತನಾಟ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯದ ನಿಲುವಾದ, ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಬಾಗಿಸಿದ ಅರೆ-ಕುಳಿತ ಭಂಗಿ.
ತತ್ಕಾರ
ಕಥಕ್ನ ತಾಳಬದ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆಗಾರಿಕೆ — ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಪಾದದಿಂದ ಬಾರಿಸುವುದು — ಅಸಾಧಾರಣ ವೇಗ ಮತ್ತು ತಬಲಾದೊಂದಿಗಿನ ಗಣಿತದಾಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ತಂತ್ರ.
ಚಕ್ಕರ್
ಕಥಕ್ನ ಗಿರಕಿಗಳು — ವೇಗದ ಸುತ್ತುಗಳು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು — ನಿಖರವಾಗಿ ತಾಳದ ಮಾತ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ.
ತ್ರಿಭಂಗಿ ಮತ್ತು ಚೌಕ
ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಎರಡು ಗುರುತಿನ ನಿಲುವುಗಳು: ತ್ರಿಭಂಗಿ, ಬಳುಕುವ ಮೂರು-ಬಾಗಿನ ಭಂಗಿ (ತಲೆ, ಮುಂಡ, ಸೊಂಟ); ಚೌಕ, ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗಲವಾದ ಚೌಕಾಕಾರದ ನಿಲುವು.
ಘುಂಗರೂ (ಗೆಜ್ಜೆ)
ನರ್ತಕರು ಧರಿಸುವ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು — ಕಥಕ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಕಾಲಿಗೆ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು — ಹೆಜ್ಜೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಸುವ ಸಂಗೀತವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಗೆಜ್ಜೆ ಪಡೆಯುವುದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಕಾರ ಘಟ್ಟ.
ದೇವದಾಸಿ ಮತ್ತು ಗೋಟಿಪುವಾ
ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯ-ಕಲಾವಿದ ಪರಂಪರೆಗಳು: ದೇವದಾಸಿಯರು, ದೇವಾಲಯ ಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತರಾಗಿ ಭರತನಾಟ್ಯದ ಪೂರ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು; ಗೋಟಿಪುವಾಗಳು, ಸ್ತ್ರೀವೇಷದಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುವ ಒಡಿಶಾದ ಬಾಲಕರು — ಒಡಿಸ್ಸಿಗೆ ಜೀವಂತ ಸೇತುವೆ.
ಮಾರ್ಗಂ
"ದಾರಿ" — ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಛೇರಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಚನಾಕ್ರಮ: ಆವಾಹನೆಯ ಅಲಾರಿಪ್ಪುವಿನಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಣಂ ಮೂಲಕ ಮಿಂಚುವ ತಿಲ್ಲಾನಾದವರೆಗೆ.
ಸಂಗೀತದ ಪದಗಳು
ರಾಗ
ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ರಾಗಚೌಕಟ್ಟು — ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಚಾರ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾವವಿರುವ ನಿಗದಿತ ಸ್ವರಸಮೂಹ; ಅನೇಕ ಬಾರಿ ದಿನದ ಹೊತ್ತು ಅಥವಾ ಋತುವಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಕೇಲ್ ಅಲ್ಲ, ಹಾಡೂ ಅಲ್ಲ: ಒಂದು ರಾಗವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ.
ತಾಳ
ಲಯಚಕ್ರ — ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಮಾತ್ರೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ (ತೀನ್ತಾಳದಲ್ಲಿ 16, ಆದಿ ತಾಳದಲ್ಲಿ 8) — ಇದರೊಳಗೆ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಆಶುಸೃಷ್ಟಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪದ್ಧತಿ — ಪರ್ಷಿಯನ್–ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡು, ಘರಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ, ಆಶುಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿದೆ. ಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಓದಿ →
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪದ್ಧತಿ — ರಚಿತ ಭಕ್ತಿ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು 72 ಮೇಳಕರ್ತ ಸ್ಕೇಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿದೆ. ಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಓದಿ →
ಆಲಾಪ್
ರಾಗ ಪ್ರದರ್ಶನದ ತಾಳರಹಿತ, ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಆರಂಭ — ಲಯವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವರದಿಂದ ಸ್ವರಕ್ಕೆ, ರಾಗವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅರಳಿಸುವುದು.
ಬಂದಿಶ್ ಮತ್ತು ಕೃತಿ
ರಚಿತ ರಚನೆಗಳು: ಬಂದಿಶ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ರಾಗ-ತಾಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗಿನ ನಿಗದಿತ ರಚನೆ; ಕೃತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಭಕ್ತಿ ರಚನೆ — ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗ (ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ, ಚರಣ).
ಕಛೇರಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿ ಮಾದರಿ — ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯನ ಅಥವಾ ರಾಗವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪಿಟೀಲು, ಮೃದಂಗ ಮತ್ತಿತರ ತಾಳವಾದ್ಯಗಳು; ರಚಿತ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಶುಸೃಷ್ಟಿ ಬೆರೆತು, ತಾಳವಾದ್ಯ ಸಂವಾದ (ತನಿ ಆವರ್ತನಂ) ಕಿರೀಟವಿಟ್ಟಂತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮೇಳಕರ್ತ
ರಾಗಗಳು ಹುಟ್ಟುವ 72 "ಜನಕ" ಸ್ಕೇಲ್ಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ — ರಾಗಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಣಿತ ನಕ್ಷೆ; 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೀಕೃತ.
ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಸರ್ಗಮ್
ಏಳು ಸ್ವರಗಳು — ಸ, ರಿ/ರೇ, ಗ, ಮ, ಪ, ಧ, ನಿ — ಮತ್ತು ರಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ವರನಾಮಗಳಿಂದಲೇ ಹಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ — ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವರಪಾಠ (ಸಾಲ್ಫೇಜ್).
ಗಮಕ ಮತ್ತು ಮೀಂಡ್
ಅಲಂಕರಣ — ಭಾರತೀಯ ರಾಗಕ್ಕೆ ಅದರ ಬಾಗಿದ, ಕಂಠಸಹಜ ಗುಣ ನೀಡುವ ಕಂಪನ, ಜಾರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೊಬಗುಗಳು. ಮೀಂಡ್ ಸ್ವರದಿಂದ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ನಯವಾದ ಜಾರುವಿಕೆ.
ತಾನ್
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದನದ ವೇಗದ ಸ್ವರಸರಣಿಗಳು — ರಾಗದೊಳಗೇ ಆಶುವಾಗಿ ಹೆಣೆಯುವ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯ ಜಲಪಾತಗಳು.
ಬೋಲ್ ಮತ್ತು ಸೊಲ್ಕಟ್ಟು
ಭಾರತೀಯ ತಾಳವಾದ್ಯದ ಉಚ್ಚಾರ ಅಕ್ಷರಗಳು (ಧಾ, ಧಿನ್, ತಾ, ಕ…) — ಪ್ರತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೂ ಹೆಸರಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಲಯವನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣದ ಈ ಅಭ್ಯಾಸದ ಹೆಸರು ಸೊಲ್ಕಟ್ಟು.
ಕರಕುಶಲ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಪದಗಳು
ಜರಿ
ಲೋಹದ ದಾರ — ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಚಿನ್ನ ಸುತ್ತಿದ ರೇಷ್ಮೆ — ಬನಾರಸಿ ರೇಷ್ಮೆಯಂತಹ ಜರತಾರಿ ನೇಯ್ಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ಜರ್ದೋಜಿ ಕಸೂತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಕತ್
ನೇಯುವ ಮೊದಲೇ ನೂಲುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಣ್ಣ ಹಾಕುವ ತಂತ್ರ; ಜೋಡಿ ಇಕತ್ (ಪಾಟಣದ ಪಟೋಲಾದಂತೆ) ಹಾಸು ಮತ್ತು ಹೊಕ್ಕು ಎರಡಕ್ಕೂ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಮಗ್ಗದ ಮೇಲೆ ವಿನ್ಯಾಸ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೊಂದಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿರೋಧ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ (ರೆಸಿಸ್ಟ್ ಡೈಯಿಂಗ್)
ಬಟ್ಟೆಯ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ತಾಗದಂತೆ ತಡೆದು ವಿನ್ಯಾಸ ಮೂಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರ — ಗಂಟು ಕಟ್ಟುವುದು (ಬಾಂಧನಿ), ಮೇಣ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣು (ದಾಬು, ಬಾಟಿಕ್), ಇಲ್ಲವೇ ಹೊಲಿದ ಮಡಿಕೆಗಳು. ಭಾರತದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ ಪರಂಪರೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಗೆಸ್ಸೊ ಕೆಲಸ
ಗಾರೆ ಸದೃಶ ಲೇಪದಿಂದ ಮಾಡಿ ಆನಂತರ ಚಿನ್ನದ ಹಾಳೆ ಹೊದಿಸುವ ಉಬ್ಬು ಕೆತ್ತನೆ — ತಂಜಾವೂರು ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಉಬ್ಬಿದ ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಹಿಂದಿನ ತಂತ್ರ.
ಮೇಣ-ಕರಗಿಸುವ ಎರಕ (ಸಿರ್ ಪೆರ್ದ್ಯು)
ಮೇಣದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿ ಕರಗಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆದು, ಕರಗಿದ ಲೋಹಕ್ಕೆ ಅಚ್ಚು ಉಳಿಸುವ ಲೋಹ ಎರಕ ವಿಧಾನ — ಢೋಕ್ರಾ ಕಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೊದ "ನರ್ತಕಿ"ಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ತಂತ್ರ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳು
ಖನಿಜ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಬಣ್ಣಗಳು — ನೀಲಿಯ ಇಂಡಿಗೊ, ಮಂಜಿಷ್ಠದ ಕೆಂಪು, ಅರಿಶಿನದ ಹಳದಿ, ದೀಪದ ಕಾಡಿಗೆ — ಅಜಂತಾ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಕಲಂಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಚಿತ್ರದವರೆಗಿನ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ.
ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಪದಗಳು
ಯುನೆಸ್ಕೋ ICH
ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗಳು — ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗಲ್ಲ, ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ. ಭಾರತದ ದಾಖಲಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಯಾಟ್ಟಂ, ರಾಮಲೀಲಾ, ವೇದಪಠಣ, ಕಾಲ್ಬೇಲಿಯಾ, ಛೌ, ಸಂಕೀರ್ತನ, ಯೋಗ, ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಗರ್ಬಾ ಸೇರಿವೆ. ದಾಖಲಾತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಪರಂಪರೆ ಅದರ ಸಮುದಾಯದ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ (ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ)
ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೆಸರನ್ನು ಅದರ ತವರು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬೆಸೆಯುವ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ — ಬನಾರಸಿ ಜರತಾರಿ, ತಂಜಾವೂರು ಚಿತ್ರಗಳು, ಕಾಶ್ಮೀರ ಪಶ್ಮೀನಾ ಅಥವಾ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳಂತೆ. ನಕಲಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನೈಜ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು
1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು: ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ), ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ (ದೃಶ್ಯ ಕಲೆ) ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಸಾಹಿತ್ಯ) — ಈ ತಾಣದ ಪರಂಪರೆಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ, ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾಗಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಭಾರತ ರತ್ನ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವಗಳು — ಭಾರತ ರತ್ನ, ಆನಂತರ ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ, ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಶ್ರೀ — ಮಹನೀಯರ ಪುಟದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸಂದಿವೆ.