ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆನಂದದ ನಾಡು

ಜೀವಂತ ಪ್ರವಾಹ. ಭಾರತೀಯ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇಂದಿಗೂ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿವೆ; ಮಧುಬನಿ ಮತ್ತು ವರ್ಲಿಯಂತಹ ಜಾನಪದ ಚಿತ್ರಶೈಲಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅವು ಹುಟ್ಟಿದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೇ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ; ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನೃತ್ಯನಾಟಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ — ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನದಂತೆ. ಈ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಚೀನವೂ ಸಮಕಾಲೀನವೂ ಆದ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು.

ತತ್ವ, ದೇಹದಲ್ಲಿ. ಬಹುತೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ — ಭರತ ಮುನಿಗೆ ಆರೋಪಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥ (ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 200 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 200 ರ ನಡುವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ). ಇದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು — ರಸ, ಭಾವ, ಅಭಿನಯ — ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರ ಬಳಕೆಯ ಪದಕೋಶ.

ವೈವಿಧ್ಯವೇ ಗುರುತು. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯವೂ ತನ್ನದೇ ನೃತ್ಯ, ನೇಯ್ಗೆ, ಚಿತ್ರಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಉಪಭಾಷೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಮಹಾಕಾವ್ಯ — ರಾಮಾಯಣ ಅಥವಾ ಮಹಾಭಾರತ — ಕೇರಳದ ಕಥಕಳಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭೋಪಾ ಗಾಯಕರು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಒಡಿಶಾದ ಪಟ್ಟಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಉತ್ತರದ ರಾಮಲೀಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗವೇರುತ್ತದೆ: ಒಂದು ಕಥೆ, ಅಸಂಖ್ಯ ಕಲಾ ಭಾಷೆಗಳು.