ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಗಾಯನ ಪರಂಪರೆಗಳು

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಉತ್ತರ ಭಾರತ

ಇತಿಹಾಸ

ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಆಸ್ಥಾನಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಂತೆ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪ ಪಡೆಯಿತು. 13–14ನೇ ಶತಮಾನದ ಕವಿ-ಸಂಗೀತಗಾರ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ ಅವರನ್ನು ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಹಲವು ನಾವೀನ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಬೆಸೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಕ್ಬರ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಸ್ಥಾನದ ದಂತಕಥಾತ್ಮಕ ಗಾಯಕ ತಾನ್‌ಸೇನ್, ಅನೇಕ ಪರಂಪರೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಪುರುಷರಾದರು. ಘರಾಣೆಗಳು ಎಂಬ ಶೈಲೀ ಶಾಲೆಗಳು (ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಆಗ್ರಾ, ಕಿರಾಣಾ, ಜೈಪುರ-ಅತ್ರೌಲಿ, ಪಟಿಯಾಲಾ ಮುಂತಾದವು) ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಗುರುಪರಂಪರೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದವು.

ವಿವರ

ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ರಾಗವನ್ನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಅರಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ತಾಳರಹಿತ, ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಆಲಾಪ್ನಿಂದ ತೊಡಗಿ, ತಬಲಾ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ತಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ರಚನೆಗಳವರೆಗೆ (ಬಂದಿಶ್) — ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮನೋಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ತಂಬೂರಿಯ ಶ್ರುತಿಯೇ ಆಧಾರ. ವಾದ್ಯಗಳು ಅನುಸರಿಸುವ ಆದರ್ಶ ಗಾಯನವೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ

ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಾನ್ ಮನೋಧರ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಲಾಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ರವಿಶಂಕರ್ ಅವರಂತಹ ಮಹನೀಯರ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ

ಇತಿಹಾಸ

ದಕ್ಷಿಣದ ಪದ್ಧತಿ ಹಳೆಯ ಭಾರತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೇರ ನಿರಂತರತೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನದೇ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು — 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲಾದ 72 ಮೇಳಕರ್ತ ಜನಕ ರಾಗಗಳು (ವಿದ್ವಾಂಸ ವೆಂಕಟಮಖಿಯ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದವು). ಇದರ ಸುವರ್ಣಯುಗ ಬಂದದ್ದು ರಚನಾಕಾರರ "ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ"ಗಳೊಂದಿಗೆ — ಎಲ್ಲರೂ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುವಾರೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮೀಪ ಜನಿಸಿದವರು: ತ್ಯಾಗರಾಜ, ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ್ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ — ಇವರ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಿ ರಚನೆಗಳು ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹದ ಹೃದಯ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಪುರಂದರ ದಾಸರು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು) ಮತ್ತು ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯರಂತಹ ಸಂತ-ರಚನಾಕಾರರು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು.

ವಿವರ

ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃತಿ — ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ, ಚರಣ ಎಂಬ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಭಾಗಗಳ ರಚಿತ ಭಕ್ತಿ ರಚನೆ — ರಾಗ ಆಲಾಪನೆ, ನೆರವಲ್, ಕಲ್ಪನಾಸ್ವರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾದ ರಾಗಂ-ತಾನಂ-ಪಲ್ಲವಿಯಂತಹ ಮನೋಧರ್ಮ ರೂಪಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಅಥವಾ ರಾಗವಾದ್ಯದ ಜೊತೆ ಪಿಟೀಲು, ಮೃದಂಗ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಘಟ ಅಥವಾ ಖಂಜಿರ ಇರುತ್ತವೆ. ಚೆನ್ನೈನ ಡಿಸೆಂಬರ್ "ಮಾರ್ಗಳಿ" ಸಂಗೀತ ಋತು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಮಹತ್ವ

ಭಕ್ತಿ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವೀಣ್ಯ ಸಂಧಿಸುವ ಪರಂಪರೆ; ಇದರ ಸ-ರಿ-ಗ-ಮ ಸ್ವರಾಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಧ್ರುಪದ್ ಉಳಿದುಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಶೈಲಿ

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನದ ಉಳಿದುಬಂದ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವೆಂದು ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಧ್ರುಪದ್, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜಾ ಮಾನ್ ಸಿಂಗ್ ತೋಮರ್‌ನ ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನಂತಹ (15–16ನೇ ಶತಮಾನ) ಆಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅರಳಿತು. "ನೋಮ್-ತೋಮ್"ನಂತಹ ಅಕ್ಷರಗಳ ದೀರ್ಘ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅರಳುವ ಆಲಾಪ್, ಆಳ ದನಿಯ ಪಖಾವಜ್ ವಾದ್ಯದ ಸಹಕಾರವಿರುವ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತ ಆಧುನಿಕ ವಾಹಕರು ಡಾಗರ್ ಕುಟುಂಬ (ಇವರ ಶೈಲಿಗೆ ಡಾಗರವಾಣಿ ಎಂದು ಹೆಸರು) ಮತ್ತು ಗುಂಡೇಚಾ ಸಹೋದರರು, ಜೊತೆಗೆ ದರ್ಭಾಂಗಾ (ಮಲ್ಲಿಕ್) ಪರಂಪರೆ. ಧ್ರುಪದ್‌ನ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಗಾಂಭೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗ ದೊರೆತಿದೆ.

ಖಯಾಲ್ ಇಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಪ್ರಕಾರ

ಖಯಾಲ್ (ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮೂಲದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಕಲ್ಪನೆ") 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಕ್ಕೆ ಏರಿತು — ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾ "ರಂಗೀಲಾ"ನ ಮೊಘಲ್ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ನಿಯಾಮತ್ ಖಾನ್ "ಸದಾರಂಗ್" ಮತ್ತು ಅದಾರಂಗ್ ಇದರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆಂಬ ಶ್ರೇಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ್ದು. ಧ್ರುಪದ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಮಯವಾದ ಖಯಾಲ್ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನ (ಬಡಾ) ಮತ್ತು ವೇಗದ (ಛೋಟಾ) ರಚನೆಗಳ ಜೋಡಿ ಇರುತ್ತದೆ — ತಾನ್ (ವೇಗದ ಸ್ವರಸಂಚಾರ), ಬೋಲ್-ತಾನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಗಮ್‌ಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತೃತ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿ ಮಹಾನ್ ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರೂ — ಭೀಮಸೇನ ಜೋಶಿ, ಅಮೀರ್ ಖಾನ್, ಕೇಸರಬಾಯಿ ಕೇರಕರ್, ಕಿಶೋರಿ ಅಮೋಣಕರ್, ರಶೀದ್ ಖಾನ್ — ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಯಾಲ್ ಗಾಯಕರೇ.

ಠುಮರಿ, ಟಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ತರಾನಾ ಹಗುರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು

ಠುಮರಿ, ಮಹಾನ್ "ಲಘು-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ" ಪ್ರಕಾರ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಲಖನೌ (ನವಾಬ ವಾಜಿದ್ ಅಲಿ ಶಾ ಆಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದದ್ದು) ಮತ್ತು ಬನಾರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳಿತು; ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯ — ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಜಭಾಷೆಯ ಕೃಷ್ಣ-ರಾಧಾ ಪ್ರಣಯ — ಮೃದು ಸ್ವರವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಪದಪದವಾಗಿ ಸವಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗಿರಿಜಾ ದೇವಿ, ಬೇಗಂ ಅಖ್ತರ್, ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಶೋಭಾ ಗುರ್ಟು ಇದರ ರಾಣಿಯರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವರು. ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಗಂಟುಗಂಟಾದ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಟಪ್ಪಾವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಶೋರಿ ಮಿಯಾँ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿನ ಒಂಟೆ ಸವಾರರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರಾನಾ ಲಯದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ತ-ನ-ದೇರೆ-ನ) ಉನ್ಮಾದಭರಿತ ದ್ರುತಗತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಹೆಣೆಯುತ್ತದೆ — ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದ ಪ್ರಕಾರ.

ಗಜಲ್ ಹಾಡಾದ ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯ

ಗಜಲ್ ಒಂದು ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರ — ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ ಮತ್ತು ತತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧ ದ್ವಿಪದಿಗಳು, ಮೀರ್ ತಕಿ ಮೀರ್ ಮತ್ತು ಮಿರ್ಜಾ ಗಾಲಿಬ್ ಅವರಂತಹ ಕವಿಗಳಿಂದ ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು — ಉಪಖಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಗೀತಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಬೇಗಂ ಅಖ್ತರ್ ಗಜಲ್ ಗಾಯನವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಘನತೆಗೆ ಏರಿಸಿದರು; ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು; ಮೆಹದಿ ಹಸನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮ್ ಅಲಿ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನದವರು, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಆದರಿಸಲ್ಪಡುವವರು) ಇದರ ರಾಗಕಲೆಯನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರಾಗಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಯ ನಡುವಣ ಸೇತುವೆ.

ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆ ಅಖಿಲ ಭಾರತ

ಮಧ್ಯಯುಗದ ಭಾರತದ ಭಕ್ತಿ ಚಳವಳಿಗಳು ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಗೀತೆಯಾಗಿಸಿದವು. ಭಜನೆಗಳು — ಕಬೀರ್, ಮೀರಾಬಾಯಿ, ಸೂರದಾಸ, ತುಲಸೀದಾಸರಂತಹ ಸಂತಕವಿಗಳ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು — ಮನೆಯ ದೇವರ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಕಛೇರಿ ಸಭಾಂಗಣಗಳವರೆಗೆ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಕೀರ್ತನೆ ಎಂದರೆ ದೈವನಾಮಗಳ ಕರೆ-ಪ್ರತಿಕರೆ ಗಾಯನ. ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಧಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ವೈಷ್ಣವ ಕೀರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರದ ಸಂಕೀರ್ತನ (ಯುನೆಸ್ಕೋ ದಾಖಲಿತ, 2013) ಸೇರಿವೆ. ಎಂ. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ಭಜನೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೂಪ್ ಜಲೋಟಾ ಅವರ ಕಛೇರಿಗಳು ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದವು.

ಕವ್ವಾಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸೂಫಿ ದರ್ಗಾಗಳು

ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸೂಫಿ ಪಂಥದ ಉನ್ಮಾದಭರಿತ ಭಕ್ತಿಸಂಗೀತ — ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ 13–14ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಚಿಶ್ತಿ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಮೇಳ, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಹಾಗೂ ಚಪ್ಪಾಳೆ-ಢೋಲಕ್ ಲಯದ ಜೊತೆ ಅನುಭಾವದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತಲ್ಲೀನತೆಯತ್ತ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ದೆಹಲಿಯ ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್ ದರ್ಗಾ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅಜ್ಮೇರ್ ಶರೀಫ್‌ನಂತಹ ದರ್ಗಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಜೀವಂತ; ಸಾಬ್ರಿ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನುಸ್ರತ್ ಫತೇ ಅಲಿ ಖಾನ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಗೀತದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿಸಿದರು.

ಬಾವುಲ್ ಬಂಗಾಳ

ಬಾವುಲರು ಬಂಗಾಳದ ಅಲೆಮಾರಿ ಅನುಭಾವಿ ಗಾಯಕರು — ಒಂದೇ ತಂತಿಯ ಏಕತಾರಾ, ಡುಗ್ಗಿ ಚರ್ಮವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳಿಗೆ ಹಾಡುವ ಇವರ ಹಾಡುಗಳು, ದೈವವು ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಆಚೆ ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಲಾಲನ್ ಫಕೀರ್ (19ನೇ ಶತಮಾನ) ಇವರ ಶಿಖರ ಕವಿ-ಸಂತ. ಬಾವುಲ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ (2008); ಅವು ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದವು — ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಠಾಕೂರರೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಭಂಗ ಮತ್ತು ವಾರಕರಿ ಪರಂಪರೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ

ಅಭಂಗಗಳು ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ (ವಿಠೋಬಾ) ಅರ್ಪಿತ ಮರಾಠಿ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು — ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆತನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನಡೆದು ಸಾಗುವ ವಾರಕರಿ ಯಾತ್ರಿಕರು ಹಾಡುವ ಗೀತೆಗಳು. ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ, ನಾಮದೇವ, ಏಕನಾಥ ಮತ್ತು ತುಕಾರಾಮ (17ನೇ ಶತಮಾನ) ಅವರಂತಹ ಸಂತಕವಿಗಳ ಈ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತಾಳ (ಟಾಳ) ಮತ್ತು ಮೃದಂಗ/ಪಖಾವಜ್ ಜೊತೆ ತೂಗುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ತನ್ಮಯತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೀಮಸೇನ ಜೋಶಿಯವರ ಅಭಂಗ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ("ಸಂತವಾಣಿ") ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಆಧುನಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠಕೃತಿಗಳು.

ಶಬದ್ ಕೀರ್ತನ ಪಂಜಾಬ್ — ಸಿಖ್ ಪರಂಪರೆ

ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‌ನ ಸ್ತೋತ್ರಗಳ (ಶಬದ್) ಗಾಯನ — ಗ್ರಂಥದ ಸಾಲುಗಳೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿತ; ಹೀಗೆ ಸಿಖ್ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಾನ್ ರಾಗ-ಸಂಯೋಜಿತ ಗೀತಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ — ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಅಮೃತಸರದ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರದಲ್ಲಿ; ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಮತ್ತು ತಬಲಾ ಜೊತೆಗೆ ರಬಾಬ್, ತೌಸ್, ದಿಲರುಬಾ ಮುಂತಾದ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ; ಇಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಚಳವಳಿಯೊಂದು ಹಳೆಯ ತಂತೀವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತರುತ್ತಿದೆ.

ರವೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ಬಂಗಾಳ

ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕವಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಹಾಡುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ — ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರಾಗಗಳು, ಬಂಗಾಳಿ ಜಾನಪದ (ಬಾವುಲ್ ಸೇರಿ) ಧಾಟಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗ, ಪ್ರೇಮ, ದೈವದ ಕುರಿತ ಅವರದೇ ಕಾವ್ಯದ ಸಂಗಮ. ಅವರ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳು ಭಾರತದ ("ಜನ ಗಣ ಮನ") ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ("ಆಮಾರ್ ಶೋನಾರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ") ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗಳಾದವು. ರವೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ಇಂದಿಗೂ ಬಂಗಾಳಿ ಬದುಕಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ.

ಕನ್ನಡ ಗೀತ ಪರಂಪರೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ

ಕರ್ನಾಟಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಗೀತನದಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವಣ್ಣ, ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಶರಣ ಕವಿಗಳ ವಚನಗಳು — ಛಂದೋಮುಕ್ತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನುಡಿಗಳು — ಇಂದಿಗೂ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಹರಿದಾಸ ಸಂತರ (ಪುರಂದರ ದಾಸ, ಕನಕ ದಾಸ) ದೇವರನಾಮಗಳು ಸ್ವತಃ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣದ ತಳಹದಿಯಾದವು; ಶಿಶುನಾಳ ಷರೀಫರಂತಹ ಅನುಭಾವಿಗಳ ತತ್ವ ಪದಗಳು ಹಳ್ಳಿಯ ರೂಪಕಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಜಾನಪದ ಧಾರೆಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸ್ಯಚತುರ, ಆಶುಕವಿತ್ವದ ಗೀಗೀ ಪದ ಹಾಡು-ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಸೋಬಾನೆ ಮದುವೆ ಹಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಜನಪದ ಗೀತೆ ಸಂಗ್ರಹ. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾವಗೀತೆ ("ಭಾವದ ಹಾಡು") ಕುವೆಂಪು, ಬೇಂದ್ರೆ ಮೊದಲಾದವರ ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಾಗಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿತು — ಪಿ. ಕಾಳಿಂಗ ರಾವ್ ಇದರ ಪ್ರವರ್ತಕರು; ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಸಿ. ಅಶ್ವತ್ಥ್ ಮುಂದೆ ಒಯ್ದರು — ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಪ್ರಕಾರದ ಸೃಷ್ಟಿ ಇದು.

ಸೋಪಾನ ಸಂಗೀತಂ ಮತ್ತು ಹವೇಲಿ ಸಂಗೀತ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ-ಬ್ರಜ

ಎರಡು ಅಮೂಲ್ಯ ದೇವಾಲಯ-ಗೀತ ಧಾರೆಗಳು: ಕೇರಳದ ಸೋಪಾನ ಸಂಗೀತಂ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ (ಸೋಪಾನಂ) ಬಳಿ ಮರಳುಗಡಿಯಾರದ ಆಕಾರದ ಎಡಕ್ಕ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ — ನಿಧಾನದ, ಆಳ ಅಲಂಕಾರದ ಶೈಲಿ; ಇದರ ಮಹಾನ್ ಆಧುನಿಕ ಧ್ವನಿ ನ್ಜೆರಳತ್ತು ರಾಮ ಪೊದುವಾಳ್; ಇದರ ಶೈಲಿ ಕಥಕಳಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಅಷ್ಟಪದಿ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹವೇಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಥದ್ವಾರದ ಶ್ರೀನಾಥಜಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಜ ಪ್ರದೇಶದ ಪುಷ್ಟಿಮಾರ್ಗ ದೇವಾಲಯಗಳ (ಹವೇಲಿಗಳ) ಧ್ರುಪದ್-ಮೂಲದ ಭಕ್ತಿಗಾಯನ — ದಿನದ ಎಂಟು ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುವ ಋತುರಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಗಳು.

ವಿಶಾಲ ಜಾನಪದ ಗೀತಕೋಶ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ

ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತದೆ: ಕಮಾಯ್ಚಾ ಮತ್ತು ಸಾರಂಗಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಾಂಗಣಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಲಂಗಾ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು; ಭೋಜಪುರಿ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಋತುಗೀತೆಗಳು; ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಬಿಹುಗೀತ್; ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸೂಫಿಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಿ; ಬಂಗಾಳದ ನದಿಗಳ ಭಟಿಯಾಲಿ ದೋಣಿ ಹಾಡುಗಳು; ತಮಿಳು ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯ ಗೀತೆಗಳು; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪೋವಾಡಾ ವೀರಗಾಥೆಗಳು. ಜಾನಪದ ಧಾಟಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ಪೋಷಿಸಿದೆ — ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಸಂಗೀತವೇ ಇಂದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುವ ಸಂಗೀತ ರೂಪ.